नोबेल पारितोषिक 2022 विजेत्यांची यादी: नोबेल पारितोषिक विजेत्यांच्या नावांची संपूर्ण यादी, Nobel Prize 2022 [Complete List]

By Ganesh Mankar|Updated : October 10th, 2022

नोबेल पारितोषिक 2022: नोबेल पारितोषिक 2022 ची घोषणा 3 ऑक्टोबर 2022 रोजी करण्यात आली आहे आणि ती 10 ऑक्टोबर 2022 पर्यंत सुरू राहील. नोबेल पारितोषिक 2022 च्या विजेत्यांना 10,00,000 स्वीडिश क्रोनाची पारितोषिक रक्कम मिळते. नोबेल पुरस्काराचा पहिला पुरस्कार सोहळा 1901 मध्ये आयोजित करण्यात आला होता आणि तेव्हापासून 975 व्यक्ती आणि संस्थांना 609 वेळा पुरस्कार देण्यात आला आहे.

byjusexamprep

आजच्या लेखात आपण 2022 मधील नोबेल पारितोषिक कोणाला मिळाले आहे या संबंधी ची संपूर्ण माहिती घेणार आहोत. हा घटक MPSC Exam आणि इत्यादी परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे.

Table of Content

नोबेल पारितोषिक 2022 (Nobel Prize 2022)

या वर्षी म्हणजेच 2022 नोबेल पारितोषिक विजेत्यांची घोषणा केली जात आहे आणि नॉर्वेजियन नोबेल समिती 10 ऑक्टोबर 2022 पर्यंत विजेत्यांची घोषणा करणार आहे. आतापर्यंत विविध क्षेत्रातील 5 नोबेल पारितोषिके जाहीर करण्यात आली आहेत.

7 ऑक्टोबर रोजी, 2022 चे नोबेल शांतता पारितोषिक बेलारूसचे मानवाधिकार वकील अॅलेस बिलियात्स्की, सेंटर फॉर सिव्हिल लिबर्टीज नावाची युक्रेनियन मानवाधिकार संस्था आणि रशियन मानवाधिकार संघटना मेमोरियल यांना प्रदान करण्यात आले आहे.

Important Article for MPSC Exam

बिमस्टेक

सागरी प्रवाह, उष्ण आणि थंड सागरी प्रवाहांची यादी

सनदी कायदा 1833

सार्क: दक्षिण आशियाई प्रादेशिक सहकार संघटना
COP 26: UNFCCC ग्लासगो हवामान बदल समिट

जल जीवन मिशन

फायनान्शिअल अ‍ॅक्शन टास्क फोर्स

नीती आयोग

2022 च्या नोबेल पारितोषिक विजेत्यांची यादी (Complete List)

खाली दिलेल्या सारणी मध्ये तुम्हाला 2022 मधील कोणत्या व्यक्तींना नोबल मिळालेला आहे. तसेच कोणत्या क्षेत्रासाठी व कोणते कार्य केलेले आहे या सर्व गोष्टी नमूद करण्यात आलेले आहेत.

Noble Laureates

Category

Awarded For

Professor Svante Pääbo

शरीरशास्त्र आणि वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक 2022

For the discovery of the genetic identity of two of humankind’s earliest ancestors, and opening a new window on the human evolution process.
(मानवांची उत्क्रांती' या विषयावरील शोधासाठी)

Annie Ernaux

साहित्यातील नोबेल पारितोषिक 2022

For the courage and clinical acuity with which she uncovers the roots, estrangements, and collective restraints of personal memory
(त्या फ्रेंच लेखिका आणि साहित्य विषयाच्या प्राध्यापक आहेत. त्यांचे साहित्यिक कार्य बहुतेक आत्मचरित्रात्मक आणि समाजशास्त्रावर आधारित आहे.)

एलेस बालियात्स्की (Ales Bialiatski)

नोबल शांतता पुरस्कार 2022

For promoting the right to criticize power and protect the fundamental rights of citizens. ((सत्तेवर टीका करण्याच्या अधिकाराला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी.)
For showing outstanding efforts to document war crimes, human rights abuses, and the abuse of power. (युद्धगुन्हे, मानवी हक्कांचे उल्लंघन आणि सत्तेचा गैरवापर यांचे दस्तऐवजीकरण करण्यासाठी उल्लेखनीय प्रयत्न दाखवल्याबद्दल.)

Alain Aspect

भौतिकशास्त्रातील नोबल पारितोषिक 2022

For conducting experiments in quantum mechanics that laid the groundwork for rapidly-developing new applications in computing and cryptography.
(क्वांटम मेकॅनिक्समध्ये प्रयोग करण्यासाठी ज्याने संगणकीय आणि क्रिप्टोग्राफीमध्ये वेगाने विकसित होत असलेल्या नवीन अनुप्रयोगांची पायाभरणी केली.)

John Clauser

Anton Zeilinger

Carolyn Bertozzi

रसायनशास्त्रातील नोबल पारितोषिक 2022

For the development of click chemistry and bio-orthogonal chemistry
('एकाच वेळी रेणूंचे विखंडन' समान भागांमध्ये करण्याची पद्धत विकसित केल्याबद्दल)

Morten Meldal

Barry Sharpless

To be Announced

रसायनशास्त्रातील नोबल पारितोषिक 2022

To be Announced

भारतीय नोबेल विजेते (Indian Nobel Laureates)

आत्तापर्यंत प्राप्तकर्त्यांमध्ये, 12 भारतीय आहेत (पाच भारतीय नागरिक आणि सात भारतीय वंशाचे किंवा निवासी). रवींद्रनाथ टागोर हे पुरस्कार मिळवणारे पहिले भारतीय नागरिक होते आणि 1913 मध्ये सन्मानित होणारे पहिले आशियाई नागरिक होते. प्राप्तकर्त्यांच्या यादीत मदर तेरेसा या एकमेव महिला आहेत.

byjusexamprep

भारतातील नोबेल विजेते खालीलप्रमाणे आहेत (ब्रिटिश भारत आणि स्वतंत्र भारत):

Laureate

Field

Year

रविंद्र नाथ टैगोर

साहित्य

1913

सी वी रमन

भौतिकी

1930

हरगोविंद खुराना

चिकित्सा

1968

मदर टेरेसा

शांति

1979

सुब्रहाम्ण्यम चंद्रशेखर

भौतिकी

1983

अमर्त्य सेन

अर्थशास्त्र

1998

वेंकट रामन रामकृष्णन

रसायन विज्ञान

2009

कैलाश सत्यार्थी

शांति

2014

अभिजीत बनर्जी

अर्थशास्त्र

2019

नोबेल पारितोषिक विजेत्यांची निवड (Who selects the Nobel Prize laureates?)

आल्फ्रेड नोबेल यांनी आपल्या अखेरच्या इच्छेने आणि करारात, ज्या पुरस्कारांची स्थापना करण्याची त्यांची इच्छा होती, त्या पुरस्कारांसाठी जबाबदार असलेल्या संस्थांची विशेषत्वाने नेमणूक केली होती :

byjusexamprep

  1. साहित्यातील नोबल पारितोषिक- स्वीडिश अकादमीने दिलेला
  2. रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक - रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस द्वारे प्रदान केले जाते
  3. शांततेतील नोबल पारितोषिक- नॉर्वेजियन नोबेल समितीने दिलेला
  4. फिजियोलॉजी आणि मेडिसीनमधील नोबल पारितोषिक- कॅरोलिंस्का इन्स्टिट्यूट द्वारे पुरस्कृत
  5. भौतिकशास्त्रातील नोबल पारितोषिक - रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस द्वारे प्रदान
  6. अर्थशास्त्रातील नोबल पारितोषिक- बँक ऑफ स्वीडनच्या स्वेरिजेस रिक्सबँक द्वारे प्रदान

1968 मध्ये, Sveriges Riksbank ने अल्फ्रेड नोबेलच्या स्मरणार्थ आर्थिक विज्ञानातील Sveriges Riksbank पुरस्काराची स्थापना केली.

रॉयल स्वीडिश अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेसला 1969 पासून इकॉनॉमिक सायन्सेसमधील विजेते निवडण्याचे काम देण्यात आले होते.

नोबेल पुरस्काराबद्दल काही तथ्य (Some facts about the Nobel Prize)

  • विजेत्यांना नोबेल पारितोषिक डिप्लोमा, नोबेल पारितोषिक पदक आणि नोबेल पारितोषिकाच्या रकमेचा तपशील देणारा एक दस्तऐवज प्राप्त होतो, जे या वर्षी 10 दशलक्ष स्वीडिश क्रोना किंवा वर्तमान विनिमय दरांमध्ये सुमारे $900,000 इतके आहे.
  • पुरस्कार तीन व्यक्तींद्वारे सामायिक केला जाऊ शकतो किंवा शांतता पुरस्काराच्या बाबतीत, तो एखाद्या संस्थेला देखील दिला जाऊ शकतो.
  • नोबेल पारितोषिक मरणोत्तर दिले जाऊ शकत नाही. तथापि, 1974 पासून, पारितोषिक जाहीर झाल्यानंतर प्राप्तकर्ता मरण पावला तर ते अद्यापही दिले जाऊ शकतात.
  • अल्फ्रेड नोबेल यांनी त्यांच्या मृत्युपत्रात नोबेल विजेत्यांच्या निवडीसाठी कोणाला जबाबदार धरायचे आहे हे नमूद केले. बक्षिसे स्वीडिश संस्थांद्वारे दिली जाणार होती - शांतता पुरस्काराव्यतिरिक्त, ज्यांच्या पुरस्काराचा निर्णय नॉर्वेजियन संसदेने निवडलेल्या पाच व्यक्तींच्या समितीने घ्यायचा होता.
  • नोबेल पदक रद्द करणे शक्य नाही कारण ते अल्फ्रेड नोबेलच्या मृत्यूपत्रात किंवा नोबेल फाउंडेशनच्या कायद्यात नमूद केले आहे.
  • नोबेल पारितोषिक विजेते होण्यासाठी, तुम्हाला प्रथम पात्र नामांकित व्यक्तीकडून पारितोषिकासाठी नामांकित करणे आवश्यक आहे. स्व-नामांकनास परवानगी नाही.
  • नोबेल शांतता पारितोषिक वगळता, नामांकन केवळ आमंत्रणाद्वारे केले जाते आणि नामांकनकर्त्यांनी पुरस्कार देणाऱ्या संस्थांनी ठरवून दिलेले निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
  • मलाला युसुफझाई ही सर्वात तरुण नोबेल पारितोषिक विजेती आहे जिला 2014 मध्ये वयाच्या अवघ्या 17 व्या वर्षी शांतता पुरस्कार मिळाला होता.
  • जॉन बी. गुडइनफ हे रसायनशास्त्र 2019 मध्ये वयाच्या 97 व्या वर्षी हे पारितोषिक मिळवणारे सर्वात वयस्कर आहेत.
  • मेरी क्युरी ही एकमेव महिला आहे जिला 1903 चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक आणि 1911 चे रसायनशास्त्रातील पुरस्काराने दोनदा सन्मानित करण्यात आले आहे.

नोबेल पारितोषिकाची पार्श्वभूमी (Background of Nobel Prize)

नोबेल पुरस्कार प्रथम 1901 मध्ये प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार अल्फ्रेड नोबेल यांच्या नावाने दिला जातो जो एक स्वीडिश शोधक होता.

  • नोबेल पारितोषिकाचा हंगाम दरवर्षी ऑक्टोबरमध्ये सुरू होतो.
  • भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, साहित्य, शांतता, शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र आणि अर्थशास्त्र या क्षेत्रात असामान्य कार्य करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांना दरवर्षी नोबेल पारितोषिक दिले जाते.
  • ओस्लो, नॉर्वे येथे दिला जाणारा नोबेल शांतता पुरस्कार वगळता सर्व नोबेल पारितोषिके स्टॉकहोम, स्वीडन येथे दिली जातात.
  • शरीरविज्ञान किंवा वैद्यक क्षेत्रातील नोबेल पारितोषिक कॅरोलिंस्का संस्थेतर्फे दिले जाते. भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि अर्थशास्त्रात असताना रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्स द्वारे पारितोषिक दिले जाते.
  • नोबेल शांतता पुरस्कार नॉर्वेजियन नोबेल समितीद्वारे दिला जातो. साहित्यात, स्वीडिश अकादमी नोबेल पारितोषिक देते तर स्वेरिगेस रिक्सबँक पारितोषिक अर्थशास्त्र क्षेत्रात दिले जाते.
  • जास्तीत जास्त तीन लोक नोबेल पारितोषिक सामायिक करू शकतात.
  • 1901 ते 2020 दरम्यान, नोबेल पारितोषिक आणि अर्थशास्त्रातील पारितोषिक 962 लोक आणि संस्थांना 603 वेळा देण्यात आले. काहींना एकापेक्षा जास्त वेळा नोबेल पारितोषिक मिळाले आहे, अशा प्रकारे एकूण 930 व्यक्ती आणि 25 संस्था आहेत.

Nobel Prize 2022 PDF

नोबेल पारितोषिक हा MPSC Syllabus मधील एक महत्त्वाचा घटक आहे आणि दरवर्षी याच्यावर प्रश्न विचारले जातात. म्हणूनच याची तुम्ही अंतिम क्षणी व्यवस्थित रिविजन करू शकाल याच्यासाठी खाली पीडीएफ दिलेली आहे तुम्ही खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून पीडीएफ डाऊनलोड करू शकतात.

नोबेल पारितोषिक 2022, Download PDF

Related Links

भारतीय राज्यघटनेची निर्मिती

MPSC Current Affairs 2022

महाराष्ट्रातील दलित चळवळ

Important Government Schemes for MPSC

भारताची किनारपट्टी

MPSC Question Paper

भारतातील प्रमुख नदी प्रणाली

MPSC Exam Syllabus

Comments

write a comment

Nobel Prize 2022 FAQs

  • जगातील सर्वात प्रतिष्ठेचा नोबेल शांतता पुरस्कार 2022 या वर्षी जाहीर झाला आहे. यावेळी शांततेचा नोबेल पुरस्कार एका व्यक्ती आणि दोन संस्थांना विभागून देण्यात आला आहे. बेलारूसी मानवाधिकार कार्यकर्ते एलेस बिल्यात्स्की (Ales Bialiatski), रशियन मानवाधिकार संघटना मेमोरियल (Russian human rights organisation Memorial) आणि युक्रेनियन मानवाधिकार संघटना सेंटर फॉर सिव्हिल लिबर्टीज (Ukrainian human rights organization named Center for Civil Liberties) यांना शांततेचा नोबेल पुरस्कार मिळाला आहे. दरम्यान, बेलारशियन अधिकार कार्यकर्ते अॅलेस बिल्यात्स्की सध्या तुरुंगात आहेत.

  • कॅरोलिन आर. बर्टोझी, मॉर्टन मेल्डल आणि के. बॅरी शार्पलेस यांना रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक 'एकाच वेळी रेणूंचे समान भागांमध्ये विभाजन' करण्याची पद्धत विकसित करण्यासाठी करण्यात आले. हा घटक MPSC Exam आणि इत्यादी परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे. 

  • नोबेल पारितोषिके अल्फ्रेड नोबेलच्या मृत्यूपत्रात नियुक्त करण्यात आली होती आणि ती भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र, साहित्य आणि शांतता या विषयात आहेत.

  • नोबेल पारितोषिक विजेत्यांची सर्वाधिक संख्या भौतिकशास्त्राच्या श्रेणीत येते, परंतु रसायनशास्त्र, शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र आणि अर्थशास्त्र फारसे मागे नाहीत.

  • 2022 चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक अॅलेन ऍस्पेक्ट (फ्रान्स), जॉन एफ. क्लॉजर (यूएसए), आणि अँटोन झेलिंगर (ऑस्ट्रिया) यांना "फसलेल्या फोटॉनसह प्रयोगांसाठी, बेल असमानतेचे उल्लंघन स्थापित करण्यासाठी आणि क्वांटम माहिती विज्ञानाचे अग्रणी" म्हणून देण्यात आले आहे.

  • तुम्ही व्यवस्थित रिविजन करू शकाल याच्यासाठी खाली पीडीएफ दिलेली आहे तुम्ही खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून पीडीएफ डाऊनलोड करू शकतात.

    नोबेल पारितोषिक 2022, Download PDF

Follow us for latest updates