President of India in Marathi/ भारताचे राष्ट्रपती, Chronological List of Presidents, Download PDF

By Ganesh Mankar|Updated : May 14th, 2022

भारताचे राष्ट्रपती हे भारतीय राज्याचे प्रमुख आहेत आणि ते भारताचे पहिले नागरिक देखील आहेत. भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 52 मध्ये असे नमूद करण्यात आले आहे की, भारताचा एक राष्ट्रपती असेल. भारताचे विद्यमान राष्ट्रपती श्री राम नाथ कोविंद आहेत जे भारताचे 14 वे राष्ट्रपती आहेत.भारतातील राष्ट्रपतींच्या निवडीविषयी सविस्तर माहिती आणि भारताच्या राष्ट्रपतीशी संबंधित लेख या लेखात चर्चा केली जाईल.हा घटक एमपीएससी राज्यसेवाएमपीएससी संयुक्त परीक्षा, महाराष्ट्र पोलीस भरती परीक्षामहाराष्ट्र आरोग्य भरती परीक्षा आणि इत्यादी परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे. 

Detailed information on the election of the President of India and articles related to the President of India will be discussed in this article. 

Table of Content

भारताचे राष्ट्रपती/President of India

राष्ट्रपती हे एकता, एकात्मता आणि राष्ट्राच्या अखंडतेचे प्रतीक आहे.वारंवार विचारल्या जाणाऱ्या भारताच्या राष्ट्रपतीशी संबंधित सर्व महत्त्वाच्या कलमांची यादी खाली दिली आहे.

The following is a list of all the important articles that are frequently asked about the President of India.

कलम

वर्णन

कलम 52

भारताचे राष्ट्रपती

कलम 53

संघाची कार्यकारी शक्ती

कलम 54

राष्ट्रपतींची निवडणूक

कलम 55

राष्ट्रपती निवडीची पद्धत

कलम 56

राष्ट्रपती पदाची मुदत

कलम 57

राष्ट्रपती आपले कालावधी पूर्ण केल्यानंतर परत निवडून येण्यास पात्र असेल

कलम 58

राष्ट्रपती बनण्यासाठी पात्रता

कलम 59

राष्ट्रपतीच्या काही अटी

कलम 60

राष्ट्रपतीची शपथविधी

कलम 61

राष्ट्रपतीची महाभियोग प्रक्रिया

कलम 62

अध्यक्ष पदाची रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडणूक घेण्याची वेळ आणि आकस्मिक रिक्त जागा भरण्यासाठी निवडलेल्या पदाचा कालावधी किंवा व्यक्ती

कलम 70

इतर आकस्मिक स्थितीत राष्ट्रपतींची कार्ये पार पाडणे

कलम 71

अध्यक्ष किंवा उपराष्ट्रपतीच्या निवडीशी संबंधित किंवा त्याच्याशी संबंधित बाबी

कलम 72

क्षमा वगैरे मंजूर करण्याची आणि काही प्रकरणांमध्ये शिक्षा स्थगित करण्याची, पाठवण्याची किंवा बदलण्याची राष्ट्रपतीची शक्ती

कलम 74

राष्ट्रपतींना मदत आणि सल्ला देण्यासाठी मंत्रिमंडळ

कलम 75

मंत्र्यांसाठी इतर तरतुदी

कलम 87

राष्ट्रपतींचे विशेष भाषण

कलम 123

संसदेच्या सुट्टीत अध्यादेश जारी करण्याची राष्ट्रपतीची शक्ती

कलम 143

सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्ला घेण्याची राष्ट्रपतीची शक्ती

कलम 352

राष्ट्रीय आणीबाणी

कलम 356

राष्ट्रपती राजवट

कलम 360

आर्थिक आणीबाणी

महत्वाचे मुद्दे - भारताचे राष्ट्रपती/Important points - President of India

खाली दिलेल्या सारणी मध्ये राष्ट्रपतीं विषयी महत्त्वाची माहिती देण्यात आलेली आहे.

भारताच्या राष्ट्रपती पदाची पात्रता

  • "तो भारतीय नागरिक असावा
  • त्याचे वय किमान 35 वर्षे असावे
  • त्याला लोकसभेचे सदस्य म्हणून निवडण्यासाठी अटी पात्र असाव्यात
  • त्याने केंद्र सरकार, राज्य सरकार किंवा कोणत्याही सार्वजनिक प्राधिकरणाअंतर्गत नफ्याचे कोणतेही पद धारण करू नये.

भारताच्या राष्ट्रपती पदाची मुदत

  • एकदा निवडून आल्यावर, अध्यक्ष हे पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी पद धारण करतात.

शपथ

  • भारताचे मुख्य न्यायाधीश

कडे राजीनामा

  • भारताचे उपराष्ट्रपती

फेरनिवड

  • एखादी व्यक्ती राष्ट्रपती पदासाठी पुन्हा निवडण्यास पात्र आहे.

राष्ट्रपतींच्या निवडीसंदर्भातील वादांना आव्हान दिले जाते

  • भारताचे सर्वोच्च न्यायालय

राष्ट्रपतींनी मिळवलेले विशेष अधिकार

  • भारताच्या राष्ट्रपतींना कधीही अटक किंवा तुरुंगात टाकले जाऊ शकत नाही.
  • भारताच्या राष्ट्रपतींना त्यांच्या अधिकृत कृत्यांसाठी कायदेशीर दायित्वापासून वैयक्तिक प्रतिकारशक्ती प्राप्त आहे.

महाभियोग

  • केवळ संविधानाच्या उल्लंघनाच्या कारणास्तव केले जाऊ शकते.

भारतीय राष्ट्रपतींचे अधिकार/Powers of the President of India

भारतीय राष्ट्रपतींच्या अधिकारांचे 8 शीर्षकांखाली वर्गीकरण केले जाते.खालील सारणी मध्ये राष्ट्रपतींच्या अधिकारांविषयी विस्तृत माहिती देण्यात आलेली आहे.

The following table gives detailed information about the powers of the President.

राष्ट्रपतींचे अधिकार

तरतूद

राष्ट्रपतींचे कार्यकारी अधिकार

  • भारत सरकार घेत असलेल्या प्रत्येक कार्यकारी कृतीसाठी, त्याच्या नावाने केली जातात.
  • तो भारताचे अटर्नी जनरल नियुक्त करतो आणि त्याचे मानधन ठरवतो

तो खालील लोकांना नियुक्त करतो:

  1. भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG)
  2. मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि इतर निवडणूक आयुक्त
  3. संघ लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष आणि सदस्य
  4. राज्यपाल
  5. भारतीय वित्त आयोगाचे अध्यक्ष आणि सदस्य

राष्ट्रपतींचे वैधानिक अधिकार

  • तो संसद बोलावतो किंवा रद्द करतो आणि लोकसभा विसर्जित करतो
  • गतिरोध झाल्यास त्यांनी लोकसभा आणि राज्यसभेची संयुक्त बैठक बोलावली
  • प्रत्येक सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर पहिल्या सत्राच्या सुरुवातीला ते भारतीय संसदेला संबोधित करतात
  • जागा रिक्त झाल्यावर ते लोकसभेचे सभापती, उपसभापती आणि राज्यसभेचे अध्यक्ष/उपाध्यक्ष नियुक्त करतात
  • तो राज्यसभेच्या 12 सदस्यांची नामांकन करतो
  • तो अँग्लो-इंडियन समुदायातून लोकसभेसाठी दोन सदस्यांची नामांकन करू शकतो
  • खासदारांच्या अपात्रतेच्या प्रश्नांवर तो भारतीय निवडणूक आयोगाचा सल्ला घेतो.
  • तो अध्यादेश जारी करतो

राष्ट्रपतींचे आर्थिक अधिकार

  • मनी बिल सादर करण्यासाठी, त्याची अगोदर शिफारस करणे आवश्यक आहे
  • तो केंद्रीय अर्थसंकल्प संसदेपुढे ठेवण्यास कारणीभूत ठरतो
  • अनुदानाची मागणी करण्यासाठी, त्याची शिफारस ही एक पूर्व-आवश्यकता आहे
  • भारताचा आकस्मिकता निधी त्यांच्या नियंत्रणाखाली आहे
  • दर पाच वर्षांनी ते वित्त आयोगाची स्थापना करतात

राष्ट्रपतींचे न्यायिक अधिकार

  • मुख्य न्यायाधीश आणि सर्वोच्च न्यायालय/उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची नियुक्ती त्याच्यावर आहे
  • त्याच्याकडे क्षमा करण्याचे सामर्थ्य आहे
  • अनुच्छेद 72 अंतर्गत, त्याला युनियन कायद्याविरूद्धच्या गुन्ह्यासाठी शिक्षा, मार्शल कोर्टाने शिक्षा किंवा फाशीची शिक्षा विरूद्ध माफी देण्याचा अधिकार प्रदान करण्यात आला आहे.

राष्ट्रपतींचे राजनैतिक अधिकार

  • संसदेने मंजूर केलेले आंतरराष्ट्रीय करार त्याच्या नावाने वाटाघाटी आणि निष्कर्ष काढले जातात
  • आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ आणि बाबींमध्ये ते भारताचे प्रतिनिधी आहेत

राष्ट्रपतींचे लष्करी अधिकार

ते भारताच्या संरक्षण दलाचे कमांडर आहेत. तो नियुक्त करतो:

  1. लष्करप्रमुख
  2. नौसेना प्रमुख
  3. वायुसेना प्रमुख

राष्ट्रपतींचे आणीबाणी अधिकार

भारतीय घटनेत दिलेल्या तीन प्रकारच्या आणीबाणीचा तो व्यवहार करतो.

  1. राष्ट्रीय आणीबाणी (कलम 352)
  2. राष्ट्रपती राजवट (कलम 356 आणि 365)
  3. आर्थिक आणीबाणी (कलम 360)

 भारताच्या राष्ट्रपतींनी वरील आजचा लेख तुम्हाला कसा वाटला हे कमेंट बॉक्समध्ये नक्कीच कळवा तसेच तुम्हाला आणखी कोणत्या घटकांवर लेख पाहिजे हे सुद्धा मला कळवा.

 या घटकाची पीडीएफ डाउनलोड करण्यासाठी, येथे क्लिक करा:

भारताचे राष्ट्रपती,Download PDF मराठीमध्ये

More From Us:

Maharashtra Static GK 

MPSC Current Affairs 2022: Download in Marathi & English

Important Government Schemes For MPSC 

NCERT Books for MPSC State Exam 2022

Maharashtra State Board Books PDF

MPSC GK Study Material: Complete Notes for MPSC Exam [Free]

Download BYJU'S Exam Prep App

byjusexamprep Daily, Monthly, Yearly Current Affairs Digest, Daily Editorial Analysis, Free PDF's & more, Join our Telegram Group Join Now

Comments

write a comment

Follow us for latest updates