UN कार्यक्रम आणि निधीबद्दल अधिक माहिती/ UN Programmes and Funds, Download PDF

By Ganesh Mankar|Updated : February 3rd, 2022

UN कार्यक्रम आणि निधी: युनायटेड नेशन्स आणि त्याचे विविध कार्यक्रम आणि एजन्सी हे MPSC नागरी सेवा परीक्षेच्या अभ्यासक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. या विभागातून दरवर्षी 2-3 प्रश्न विचारले जातात ज्यामुळे हा विभाग वाचणे आवश्यक आणि महत्त्वाचे आहे. या लेखात, आम्ही UN निधी, कार्यक्रम आणि एजन्सींची त्यांची कार्ये आणि इतर महत्त्वाच्या तपशीलांसह सूची प्रदान केली आहे.

Download BYJU'S Exam Prep App and prepare General Knowledge for Maharashtra State exams.

Table of Content

UN कार्यक्रम आणि निधी

संयुक्त राष्ट्रसंघ (United Nations) ही 1945 मध्ये स्थापन झालेली एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे. ती सध्या 193 सदस्य राष्ट्रांनी बनलेली आहे. त्याचे ध्येय आणि कार्य त्याच्या संस्थापक चार्टरमध्ये समाविष्ट असलेल्या उद्देश आणि तत्त्वांद्वारे मार्गदर्शन केले जाते आणि त्याच्या विविध अवयव आणि विशेष एजन्सीद्वारे लागू केले जाते. आजच्या लेखात आपण संयुक्त राष्ट्र संघाच्या विविध कार्यक्रमाबद्दल तसेच त्यांच्या निधीबद्दल माहिती घेणार आहोत. 

हा घटक MPSC राज्यसेवाMPSC संयुक्त MPSC CDPOMPSC गट क आणि इत्यादी परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे.

संयुक्त राष्ट्रसंघ बद्दल माहिती

  • युनायटेड नेशन्सच्या क्रियाकलापांमध्ये आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षा राखणे, मानवी हक्कांचे संरक्षण, मानवतावादी मदत वितरीत करणे, शाश्वत विकासाला चालना देणे आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करणे समाविष्ट आहे.
  • अशी वैविध्यपूर्ण कार्ये यशस्वीपणे पार पाडण्यासाठी, UN ने आपल्या छत्राखाली विविध संस्था स्थापन केल्या आहेत. ‘यूएन सिस्टीम’, ज्याला अनधिकृतपणे ‘यूएन फॅमिली’ म्हणूनही ओळखले जाते, ही UN स्वतःच आणि अनेक संलग्न कार्यक्रम, निधी आणि विशेष एजन्सी, या सर्वांचे स्वतःचे सदस्यत्व, नेतृत्व आणि बजेट यांनी बनलेले आहे.
  • कार्यक्रम आणि निधी मूल्यमापन केलेल्या योगदानाऐवजी ऐच्छिक माध्यमातून वित्तपुरवठा केला जातो.
  • स्पेशलाइज्ड एजन्सी या स्वतंत्र आंतरराष्ट्रीय संस्था आहेत ज्यांना स्वैच्छिक आणि मूल्यांकन केलेल्या योगदानांद्वारे निधी दिला जातो.
  • यापैकी प्रत्येक एजन्सी, निधी आणि युनायटेड नेशन्स (UN) चे कार्यक्रम पाहू या.

byjusexamprep

संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम (United Nations Development Programme-UNDP)

  • न्यूयॉर्क शहरात मुख्यालय, 1965 मध्ये स्थापना
  • UNDP ची निर्मिती देशांना गरिबी दूर करण्यासाठी आणि शाश्वत मानवी विकास साध्य करण्यासाठी करण्यात आली. जवळपास 170 देशांमधील जमिनीवर, UNDP हे UN चे जागतिक विकास नेटवर्क आहे, जे लोकशाही शासन, गरिबी कमी करणे, संकट निवारण आणि पुनर्प्राप्ती, ऊर्जा आणि पर्यावरण आणि HIV/AIDS पुनर्प्राप्ती आणि प्रतिबंध या आव्हानांवर लक्ष केंद्रित करते.
  • UNDP कार्यकारी मंडळ जगभरातील 36 देशांतील प्रतिनिधींनी बनलेले आहे जे फिरत्या आधारावर (rotating basis) सेवा देतात.
  • UNDP पाच वर्षांच्या देश कार्यक्रमांद्वारे मदत प्रशासित करते, जे गुंतवणूक भांडवल आकर्षित करणे, कुशल कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देणे आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी करण्याच्या उद्देशाने प्रकल्पांना निधी देते.
  • हे न्याय्य, प्रतिसाद देणार्‍या आणि लोकसहभागासाठी खुले असलेल्या राजकीय आणि कायदेशीर संस्थांची निर्मिती करून आणि अधिक नोकऱ्या उपलब्ध करून देण्यासाठी त्यांच्या अर्थव्यवस्थेतील खाजगी क्षेत्राचा विस्तार करून सुशासनाच्या प्रचारासाठी तज्ञांमार्फत विकसनशील देशांना मदत करते.
  • 125 हून अधिक विकसनशील देशांमधील UNDP निवासी प्रतिनिधी इतर UN एजन्सी आणि कार्यक्रम तसेच गैर-सरकारी संस्थांच्या स्थानिक क्रियाकलापांमध्ये समन्वय साधण्यास मदत करतात.
  • ही संस्था संपूर्णपणे सदस्य राष्ट्रांच्या ऐच्छिक निधीद्वारे (voluntary contributions) निधी चालते.

 

संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम (United Nations Environment Program-UNEP)

  • 1972 मध्ये स्थापित केनियाच्या नैरोबीच्या शेजारच्या गिगिरी येथे मुख्यालय
  • UNEP हे UN कॉन्फरन्स ऑन द ह्युमन एन्व्हायर्नमेंट (स्टॉकहोम कॉन्फरन्स) नंतर तयार करण्यात आली. 
  • युनायटेड नेशन्स एन्व्हायर्नमेंट प्रोग्राम (UN Environment) ही एक जागतिक पर्यावरण प्राधिकरण आहे जी जागतिक पर्यावरणीय अजेंडा सेट करते, संयुक्त राष्ट्र प्रणालीमध्ये शाश्वत विकासाच्या पर्यावरणीय परिमाणाच्या सुसंगत अंमलबजावणीला प्रोत्साहन देते.
  • UNEP आणि जागतिक हवामान संघटना (WMO) ने नवीनतम विज्ञानावर आधारित हवामान बदलाचे मूल्यांकन करण्यासाठी 1988 मध्ये आंतर-सरकारी पॅनेल ऑन क्लायमेट चेंज (IPCC) ची स्थापना केली.
  • त्याच्या स्थापनेपासून, UNEP ने बहुपक्षीय पर्यावरण करार (multilateral environmental agreements-MEAs) च्या विकासासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. 

या घटका विषयी अधिक माहिती साठी खाली दिलेली पीडीएफ डाउनलोड करा:

UN कार्यक्रम आणि निधी, Download PDF मराठीमध्ये

Related Important Articles:

आंतरराष्ट्रीय संघटना

आंतरराष्ट्रीय संस्थांची यादी

संविधानाची ऐतिहासिक उत्क्रांती

भारताचे राष्ट्रपती

1857 चा उठाव

भारताचा प्राकृतिक भूगोल

शेतकरी उठाव

राष्ट्रीय उत्पन्न

More From Us:

Maharashtra Static GK 

MPSC Current Affairs 2022: Download in Marathi & English

Important Government Schemes For MPSC 

NCERT Books for MPSC State Exam 2022

Maharashtra State Board Books PDF

MPSC GK Study Material: Complete Notes for MPSC Exam [Free]

Download BYJU'S Exam Prep App

Daily, Monthly, Yearly Current Affairs Digest, Daily Editorial Analysis, Free PDF's & more, Join our Telegram Group Join Now

Comments

write a comment

FAQs

  • UNDP चे एकंदर उद्दिष्ट शाश्वत मानवी विकासात योगदान देणे हे आहे. UNDP च्या आदेशामध्ये चार फोकस क्षेत्रे आहेत: गरिबी कमी करणे, लोकशाही शासन, पर्यावरण आणि ऊर्जा आणि संकट निवारण आणि पुनर्प्राप्ती.

  • सदस्य राष्ट्रांच्या मालकीची संस्था म्हणून, UNEP ची रणनीती, प्राधान्यक्रम आणि कामाचा कार्यक्रम त्याच्या 193 सदस्य राष्ट्रांद्वारे निर्देशित केला जातो आणि ठरवला जातो-जसे त्याचे मूळ बजेट आहे.

  • इंगर अँडरसन हे संयुक्त राष्ट्राचे अंडर-सेक्रेटरी-जनरल आणि युनायटेड नेशन्स पर्यावरण कार्यक्रमाचे कार्यकारी संचालक आहेत, मुख्यालय नैरोबी, केनिया येथे आहे.

  • न्यूयॉर्क शहरात मुख्यालय असलेल्या, सुरुवातीला 1969 मध्ये त्याचे कार्य सुरू झाले.

Follow us for latest updates